zondag 19 februari 2017

Vijftig tinten tomaat

In 2016 heb ik afscheid genomen van de tomatenkas en de '50 tinten tomaat' die ik daar de afgelopen twee jaar met veel liefde heb geteeld. Het waren avontuurlijke en kleurrijke jaren, met als kerstomaat op de slagroom het filmpje voor BinnensteBuiten. Maar nu is het weer tijd voor andere dromen en plannen. Dit jaar hebben jullie weinig van mij gehoord, simpelweg omdat er niet veel te vertellen was. Ja, het onkruid in Canada was net zo mooi en lekker als in Nederland, de bergen waren er hoger, en het aantal bessen (en beren) talrijker, haha :)

Voor komend jaar wil ik verder met de groenteteelt. Al een aantal jaar heb ik een moestuin van pak-m-beet 100 vierkante meter. De afgelopen twee jaar heb ik veel te weinig tijd gehad voor de moestuin vanwege de tomaten. Daar gaat komend jaar verandering in komen.  Honderd vierkante meter is riant volgens www.hetkanwel als je van je eigen groente en fruit wilt leven. Volgens hen kun je HELEMAAL (plantaardig) zelfvoorzienend leven van 350 vierkante meter. Omdat de ruimte die ik ter beschikking heb nu eenmaal kleiner, en de grondsoort (laagveen) niet geschikt voor bijvoorbeeld aardappelen is, houd ik het bij groenten, peulvruchten en medicinale planten.

Verwacht het komend jaar dus een verhaal van vallen en opstaan over de groenteteelt. Teeltplan, zaden, bemesting, compost, biologisch dynamisch tuinieren en de maankalender. Alles komt aan bod. Ik hoop op -en wens ook alle lezers- een spannend, vruchtbaar en leerzaam jaar!

Daarnaast schrijf ik al bijna twee jaar een blog voor Paradijsvogels over de kracht van planten. De kennis over de gezondheid en zelfs geneeskracht van planten en onkruid is bij de meeste mensen een beetje weggezakt. Ik studeer kruidengeneeskunde bij het Kruidenrijk in De Zilk en vind het heerlijk om alle kennis over planten, die gewoon in je eigen omgeving groeien, te delen met jullie. Daarom blijf ik komend jaar mijn blog voor Paradijsvogels schrijven en organiseer ik een workshop "medicinale planten" om je te leren over het gebruik van planten in je medicijnkastje.

Wil je de weldaad, smaak en voedingskracht van wilde planten zelf ervaren, gewoon bij mij in Ilpendam aan de keukentafel, leren 'koken met onkruid' (en... heel belangrijk: welke planten kun je wel eten, en welke niet) dan neem ik je ook dit jaar graag mee in de wereld van wildplukken, kunst op tafel en koken met onkruid. Kijk op www.mevrouwonkruid.nl voor de data van de workshops.
Soorten tomaten die nog te bestellen zijn. Lees voor de details de beschrijving elders op deze blog.

PS Ik heb nog een hoop tomatenzaden over van vorig jaar. Omdat tomatenzaden ongelooflijk kiemkrachtig zijn (minimaal vijf jaar!) kun je mijn heirloom tomatenzaden nog steeds bestellen. En goed nieuws: heb je nog tomatenzaden liggen, dan zijn die voorlopig nog goed te gebruiken. Ik wil graag dat mijn verzameling heirloom tomaten doorleeft, dus mogen de laatste zaden weg voor 50 cent per zakje. Verzendkosten in Nederland 1 euro, in Europa 2 euro. Stuur me een mailtje op tomaaike@xs4all.nl met je bestelling. (ps olijftomaat capriccio is helaas opperdepop)

Plannetjes voor 2017

De afgelopen maanden heb ik mij voorbereid op het nieuwe tuinseizoen. De aarde van de moestuin -zo'n 100 vierkante meter- losgemaakt en bedekt met mest en mulch. Alle zaden uitgezocht en gerubriceerd in eetbaar onkruid, eetbare bloemen, keukenkruiden, eetbare bloemen, medicinale planten en moestuin. De fruitbomen gesnoeid. De composthoop gekeerd. Mooie tuinboeken gelezen, waarvan "Een kleine eetbare tuin" van Madelon Oostwoud de meeste indruk heeft gemaakt. Mijn achtertuin is met 250 vierkante meter niet echt klein te noemen, maar ik denk dat alle principes in het boek ook op een iets grotere tuin heel goed toe te passen zijn. Ik ben in ieder geval vol enthousiasme begonnen met het plaats maken voor nog meer vaste eetbare planten in mijn tuin. Superleuk om te doen!

Gedroogde bloemen voor in mijn kruidenthee-mengsels
Ik heb deze winter heel veel profijt gehad van de gedroogde kruidenthee die ik zelf had gemaakt en ook van de tincturen. Het heeft mijn chronische holte-ontsteking opgelost en ik ben daarna niet meer verkouden of grieperig geweest. Wat moooi om te ervaren hoe plantengeneeskracht je gezond door de winter kan helpen! Daarom ga ik komend jaar in de moestuin een deel met geneeskrachtige eenjarige planten inzaaien. Om te oogsten voor kruidenthee, kruidenolie, zalf en tinctuur.

Omdat ik geen professionele kas meer ter beschikking heb, en wel helemaal verslingerd ben geraakt aan mijn zelf geteelde tomaatjes, heb ik het plan om dit jaar twee kleine kassen te bouwen. Een kleine ronde 'dome' voor in de moestuin met een doorsnee van 4 meter. Het grote voordeel van de dome is dat hij vrijwel niets weegt. Dat is handig op veengrond. En een kas in de achtertuin, aan de schuur vast als een soort kas en serre tegelijk. Net als de schuur wordt deze kas van gerecycled materiaal gemaakt. Helemaal opgebouwd uit tweedehands ramen en kozijnen. Deze wordt 4x4 meter groot.

Voorbeeld van een Dome-vormige kas voor in de moestuin.
Dit is de Noorderpark bar in Amsterdam. In dezelfde stijl wil ik onze kas/serre bouwen.



donderdag 2 juni 2016

Zomerdutje


Geen winterslaap, maar alle tijd voor een zomerdutje want ik ben gestopt met de tomatenteelt. Het was een geweldig leuk avontuur, de afgelopen twee jaar, met als kers op de taart de uitzending voor 'Binnenste Buiten' waaraan ik mocht meewerken. En ik geniet nu heerlijk van de rust in mijn tuin. Eet zelfs wel eens sla in plaats van alle dagen tomaten, haha.
Er komen regelmatig mensen aan de deur vragen of ik al tomaten heb. En ook bij Anne & Co krijgen ze die vraag bijna dagelijks. Het doet me heel goed om te horen dat er zoveel mensen hebben genoten van de tomaten, en ik vind het oprecht jammer om iedereen teleur te stellen. Maar dit jaar dus geen kleurige tomaten in mooie handgemaakte doosjes...

woensdag 6 april 2016

Tomaten zaaien



Je kunt nog steeds tomatenzaden bestellen!
De zaden kosten 1 euro per zakje van 15 zaden. Bij bestellingen tot 10 zakjes komt daar 1 euro verzendkosten bij. Vanaf 10 zakjes is de verzending gratis. Stuur een mailtje met je bestelling naar: tomaaike@xs4all.nl en zet "tomatenbestelling" in de onderwerp-regel. Dan laat ik je weten wat mijn rekeningnummer is en het bedrag dat je kunt overmaken.

ps Olijftomaat Capriccio is inmiddels uitverkocht...

Tomaten zaaien, hoe doe je dat?
Veel mensen vragen me hoe het zaaien van tomaten in z'n werk gaat. Ik zal hieronder mijn manier uitleggen. Ook ben ik een fan van Diana's Mooie Moestuin. Zij heeft op haar website ook goede informatie over heel veel tomaten en over zaaien in z'n algemeen. Heel uitgebreid.

Je kunt al tomaten zaaien in maart. Ik vind dat wat vroeg, want als je bedenkt dat de tomaten pas in mei de volle grond in kunnen, dan moet je de plantjes wel heel lang binnen houden. Vaak worden ze dan slap en slungelig. Zelf heb ik op 1 april gezaaid, want dat was een goede zaaidag volgens de maankalender van Maria ThunHier kun je lezen hoe het zaaien in 2014 ging.
Werk -vooral als je veel verschillende soorten zaait- heel precies. Hou altijd goed de juiste naam bij de juiste zaden.

Zorg voor een lichte plek. In het voorjaar zijn de dagen kort en is het vaak nog wat donker weer. Planten hebben licht nodig om te groeien. Ook de temperatuur is van belang. Die moet in balans zijn met de hoeveelheid licht. Bij een te warme plek, zullen de tomaten behoefte hebben aan licht en hard naar het licht toegroeien, wat resulteert in lange dunne stengeltje die zo lijken te breken. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. De stengel hoort stevig te zijn. Zoek dus een zo licht mogelijke plek die behoorlijk koel is. 10-15 graden is optimaal. Misschien voor het slaapkamerraam, of in de schuur?
Maak een grid waarop je zaait, zodat alle zaailingen voldoende ruimte hebben om te groeien.

Je zaait zorgvuldig in een bakje. Afstand van de zaden ongeveer 5 cm. Leg ze in rechte lijn, dan herken je straks de tomatenplantjes makkelijker, mocht er ook 'onkruid' opkomen. Niet te nat, niet te droog, niet te diep. De zaden liggen zo diep als ze dik zijn.

Verspenen van de tomaten van zaaibak naar potjes.
Wanneer de plantjes 10-15 cm groot zijn mag je ze in een eigen bakje zetten. Dat noem je ook wel 'verspenen'. Verspenen versterkt de wortelgroei en maakt de plant sterker. Zorg dat je de plantjes iets dieper zet dan ze stonden. Ongeveer 0.5 - 1 cm dieper. Op het stukje stengel dat je nu onder de grond stopt, groeien dan ook worteltjes, en dat maakt de plant dus sterker. (zelf heb ik er vorig jaar voor gekozen om maar eenmaal te verspenen, en dan vanuit de pot meteen naar de volle grond te poten, dat ging op zich ook goed en is wat minder bewerkelijk, vooral wanneer je 500 planten hebt)

Je kunt ervoor kiezen om nogmaals te verspenen, dus weer in een grotere pot en weer de plant iets dieper zetten voor een nog dikkere wortelkluit en een stevigere stengel. Maar dat hoeft niet perse. Je kunt de planten ook tot mei laten doorgroeien, in de laatste weken voor mei zet je de plant -in het bakje- buiten op een beschutte zonnige plek. Dit heet 'afharden'. Zo kan de plant wennen aan de fenomenen: wind en temperatuurverschil tussen dag en nacht.
Tomatenplanten begin mei, vlak voor de verplaatsing naar de volle grond (in de koude kas)

Bij het planten in de volle grond (of de uiteindelijke grote pot) kun je de plant dan nogmaals iets dieper zetten. Tomatenplanten geef je altijd water bij de wortel, nooit op het blad of de bloemen. Tomaten zijn echte vreetzakken, dat wil zeggen dat ze van een voedselrijke grond houden. Je kunt de grond voeden met compost of zelf een vloeibare plantenvoeding maken met brandnetel en smeerwortel. (voor het maken van plantengier, kijk hier)


dinsdag 8 december 2015

Zadenlijst tomaten 2016

Zadenlijst tomaten 2016



Jaaaaaa! Het is gelukt, alle tomatensoorten staan op de blog. Met een verhaaltje, met een aantal foto's. Zodat het wat makkelijker wordt om te kiezen. Houd er bij het lezen rekening mee dat ik de tomaten heb geteeld in een onverwarmde kas. Wanneer je de tomaten buiten wilt telen, begin dan op tijd, zodat je de tomaten zoveel mogelijk zon en warmte kunt geven. Zorg als het even kan voor een afdakje (een paraplu, een zeiltje) als het langer dan 3 dagen regent. En kies voor buitenteelt liever de kleinere tomatensoorten. Die rijpen relatief sneller dan de grote soorten.

De zaden kosten 1 euro per zakje van 15 zaden. Bij bestellingen tot 10 zakjes komt daar 1 euro verzendkosten bij. Vanaf 10 zakjes is de verzending gratis. Stuur een mailtje met je bestelling naar: tomaaike@xs4all.nl en zet "tomatenbestelling" in de onderwerp-regel. Dan laat ik je weten wat mijn rekeningnummer is en het bedrag dat je kunt overmaken.

Mijn persoonlijke top 10 kwa smaak, op volgorde (ongeveer) van voorkeur:

1. Black Cherry
2. Kruisbestomaat
3. Ozark Sunset
4. Green Doctor
5. White Cherry
6. Sweet Kitty
7. Millefleur
8. Olijftomaat Orange Santa
9. Mint Julep / Micheal Pollan
10 Purple Bumble Bee

Olijftomaat Capriccio is helaas uitverkocht...

Maar eerlijk gezegd ben ik ook helemaal weg van deze grote reuzen (vleestomaat):
1. Summer Apricot Cider
2. Cherokee Purple
3. Coeur de boeuf (Antan)
4. Purple Calebash (of Red)
5.White Tomesol

Soorten geschikt voor in pot of lage kas (dit zijn zgn. struiktomaten):
1. Fuzzy Baby
2. Green Grape
3. Tiny Tim
4. Jip en Janneke
5. Thai Pink Egg

Meest opvallende soorten:
1. Coeur de Boeuf
2. Howard German
3. Ozark Sunset
4. Brown Kumata
5. Alle grote reuzen van hierboven
6. Lemon Tree
7 Micheal Pollan / Mint Julep
8. Green Zebra
9. Tegucigalpa
10. Kruisbestomaat


WIT - White Tomesol

Vorig jaar was deze tomaat geen makkelijke groeier. De plant bleef klein en het aantal vruchten laag. Dit jaar is het boven verwachting goed gegaan. Een grote sterke plant en een oogst van zeker 15-20 vruchten. Goede smaak, en ik vind het toch erg bijzonder, zo'n witte (zachtgele) vleestomaat.





WIT - White Cherry

Deze tomaat kom ik ook wel eens tegen als Cerise Blanc. Een topper wat mij betreft. Kwa kleur springt ie eruit in het doosje met gemengde tomaten die ik maak. En ook kwa smaak opvallend. Je verwacht gewoon niet zoveel zoetheid in een tomaat die zo weinig kleur heeft. Gek is dat. Een snoeptomaatje dus en een van mijn favorieten. Dit is ook een typische laatbloeier met oogst tot in december trouwens.




WIT - Old Ivory Egg

Witte tomaten, ik weet het niet. Eigenlijk zijn ze meestal lichtgeel. Maar wel mooi, dat vale lichtgeel. Het heeft een wat ouderwetse sfeer, pastel, vergeeld wit. Zoiets. Het is een roma. Dus niet top kwa smaak als je 'm zo rauw eet, maar wel een lekkere friszure tomatensmaak met een zoetje. Helemaal prima voor soep en saus natuurlijk, doordat de tomaat niet al teveel sap heeft, wordt de soep niet waterig maar krijgt een volle tomatensmaak. En wie heeft er al eens een roomwitte tomatensoep gegeten? (tip: beetje sojaroom doet wonderen voor de kleur in dit geval)





ROZE - Thai Pink Egg

Deze tomaat heb ik vorig jaar geteeld en dit jaar weer. Hij is niet helemaal soortvast. De tomaten van vorig jaar zagen er zo uit: vrij donker-roze. Een roma, ei-vormig in verschillende maten, maar over het algemeen tussen een olijf en kwartelei in. Vrij klein dus.


De tomaten van dit jaar zien er gewoon anders uit. Ze zijn iets groter. De plant is geen stamtomaat meer maar een rommelige struik die op 1 meter hoogte alleen nog in de breedte wil groeien. De oogst is enorm; wel 60-80 vruchten heb ik van een enkele plant geplukt. (ik had maar één plant staan dit jaar omdat ik de tomaat vorig jaar niet heel bijzonder vond..)
Al met al vind ik de kleur dit jaar mooier en de smaak is -zeker voor een roma- heel aardig. Misschien toch een blijvertje.







ROZE - Pink Cherry

Dit is een cherry die net een zweem roze over de vrucht heeft, wat net effe bijzonder maakt. Verder een snoeptomaat zoals de andere cherries. Voor een cherry aan de grote kant trouwens. 4 cm. Ik geloof dat ze die maat een cocktail tomaat noemen. Superlekker, goede oogst, zo'n 30-40 vruchtjes per plant.



ROOD - Zuckertraube

Dit is een soort van de Bolster. Dat is een biologisch zadenveredelingsbedrijf. Het voelt niet goed om hun zaden hier -onder hun prijs- te verkopen. Ik heb op hun open dag gezien hoeveel werk het is om een soort te veredelen en soortvast te maken. Het is een heerlijke tomaat. Net zo lekker als Sweet Kitty. En met dezelfde mooie trossen zoals trostomaten in de winkel die hebben. Net zo'n overvloedige oogst. Het enige verschil is dat bij het plukken Sweet Kitty loslaat op de tak, dus dan pluk je een tomaat mét kroon. En bij Zuckertraube laat de tomaat wat sneller los op de kroon. Dus dan houd je bij snel plukken een tomaat zonder kroontje in je hand. En dat vond ik niet zo mooi staan in de doosjes. Zoals je hieronder ziet lukt het wel, als je met beleid plukt, om het kroontje te behouden. En verder is dit dus een prachtige, sterke, superlekkere dieprode cherrytomaat. Eigenlijk iets mooier rood nog dan Sweet Kitty en Gardeners Delight...