Hondsdagen

Het is zomer in Nederland, en hoe! Tijd om te oogsten. We zitten middenin de zogenaamde 'hondsdagen'. De hondsdagen duren van ongeveer 20 juli tot 20 augustus. De naam is gerelateerd aan het sterrenbeeld Grote Hond. De heldere ster Sirius van dat sterrenbeeld komt dan gelijk met de Zon op, en is dan niet te zien. In Nederland en België is deze periode gemiddeld de warmste van het jaar. Goed groeiweer!
Tijdens de hondsdagen bederven eten en drinken sneller dan in de rest van het jaar. Vroeger had men, omdat er nog geen koelkasten of diepvriezers waren, meer moeite om etenswaar goed te houden.
Bij ons krijgt de oogst geen kans om te bederven. We eten alles lekker op!

En als ik groentjes overhoud verkoop ik ze bij Anne & Co, bij VOKOMOKUM of geef ik ze aan de buren :)

Salade van eigen sla, dillebloemen, kappertjes, gesnipperde oostindische kers en... tomaatjes

De oogst begint met de kleine soorten tomaten, die zijn het eerste rijp. We kunnen de oogst nog nét op.

Salade met gegrilde courgette, paprikaringen, dillebloemen, tomaatjes, blauwe en witte borage

De basilicum groeit goed. Voor de tweede keer heb ik alle toppen gesnoeid. Een hele berg blaadjes!

Daarvan maak ik een pesto, die ik door de pasta roer. salade met tomaat, paarse basilicum en oostindische kers bloemen.

Mijn winkeltje bij VOKOMOKUM. Alles verkocht!

Onkruid op tafel: Vlierbloesem

Overal zie je nu (half mei tot half juni) die zoetgeurende vrolijke witte schermen en straks, in augustus en september de dieprode bessen. Van deze boom heb je dus dubbel plezier! (realiseer je wel dat wanneer je alle bloesem uit een boom plukt, je daar in augustus geen bessen zult vinden ;) Bovendien is het een boom die een rol speelt in sprookjes en bijgeloof, bijvoorbeeld het sprookje van vrouw Holle. Vroeger werd de Vlier bij elk huis geplant om de boze geesten te weren, ook houdt een vlier vliegen op afstand en zorgt hij ervoor dat het vee gezond blijft en de melk niet zuur wordt.

De vlier is geneeskrachtig. De Romeinen en Grieken gebruikten de Vlier al als 'een volledige medicijnkast', en ook nu nog kent de vlier veel toepassingen: de bladeren worden gebruikt bij kneuzingen, verstuikingen, wonden en winterhanden. De bloesems zijn waardevol in de behandeling van verkoudheid, griep en bij allerlei aandoeningen van de bovenste luchtwegen. Vlierbessen en vlierbloesem hebben ongeveer dezelfde werking en ze komen bovendien van pas bij reumatische klachten.

Pluk de vlierbloesem bij windstil, droog weer. Zoek de schermen uit die helemaal open zijn en mooi wit met een beetje gelige waas erover. Dat is het stuifmeel en juist het stuifmeel heeft veel smaak, was de vlierbloesem dus niet, maar pluk op een schone plek boven heuphoogte. Wanneer je beignets wil maken kun je de steel van het bloemscherm gebruiken als handvat en zo het scherm makkelijker door het beslag te halen. Wil je taart, siroop, gelei of champagne maken dan is het beter alleen de bloemen te gebruiken. Het groen van de plant smaakt vies en is licht giftig. Wanneer je de geplukte schermen eerst een dagje laat verwelken (dat gaat het beste in een plastic zak) zul je merken dat de bloemen heel gemakkelijk loslaten van de steeltjes.

Er zijn twee soorten vlier. De gewone vlier (sambuca nigra) en de bergvlier (sambuca racemosa). De bergvlier is giftig. Bessen, blad, bast, dus: alles. Eigenlijk lijken ze niet erg op elkaar. Het bloemscherm van de vlier is een plat scherm met alle bloemmetjes ongeveer op dezelfde hoogte. Dat van bergvlier is een rommelig bolletje. De bessen van gewone vlier zijn diep paars, bijna zwart, die van de bergvlier rood. Gewone vlier wordt wel 5 meter hoog, bergvlier niet hoger dan 2 meter. Bovendien bloeit de bergvlier veel later dan de gewone vlier.

Hier vind je een goed recept voor vlierbloesemchampagne.
En hier een lekker recept voor vlierbloesemsiroop.
Hier een leuk recept voor vlierbloesembeignets.

Dit is ook een bijzonder recept, Vlierbloesemkrullen, gevonden op Sudderpotje.nl

je kunt vlierbloesem ook in de salade gebruiken

en als toetje...

vlierbloesem-rabarber taart!

Onkruid op tafel: Japanse duizendknoop

De plaag van menig tuinier en gemeentelijke plantsoenendienst, de Japanse duizendknoop, is een bron van resveratrol. Een goedje dat ervoor zorgt dat het lichaam minder calorieën opneemt en het schijnt ook goed voor het hart te zijn en kanker te voorkomen.

Ook in rode wijn zit resveratrol - net als in pinda's, moerbeien en druiven.

De scheuten van de Japanse duizendknoop zijn goed eetbaar. Oogst ze tussen de 15 en 20 centimeter. De iets dikkere schillen. De smaak is, zeggen ze, beter dan rabarber. Het kan worden gekookt, gestoomd en verwerkt in jams en marmelades, als groente worden gegeten enzovoorts. Het is eigenlijk een behoorlijk gezonde groente, met veel vitamine A en mineralen. En resveratrol.

Ik heb er een crumble van gebakken en die was erg lekker. Het smaakt echt naar rabarber, fris zuur. Het enige nadeel tov rabarber is, dat de schil hard blijft bij koken. De stengel is hol, dus als je de duizendknoop schilt, blijft er heel weinig -soms niets- over. Dat vind ik het enige nadeel van de duizendknoop. Verder is het een geweldig mooie plant en prima groente. De volgende keer ga ik het met een roerzeef proberen.

oogst de jonge scheuten

verwijder blad

en snijd in korte stukjes

meng met frambozen (deze komen uit de vriezer)

en leg er een crumble deeg bovenop. heerlijk!

sommige mensen vinden japanse duivelsknoop een duivels plantje

Onkruid op tafel: Paardenbloem

Een vergeten groente, zo versmaad,
als onkruid door velen van ons gehaat,
die met wortel en blad liefst uitgeroeid
toch met zoveel levensvreugde bloeit:
Minstens een ode waard en zeker meer roem
voor de zo ondergewaardeerde paardenbloem!
(Monique Vos)

Al een poosje zag ik hier en daar een geel bolletje in het veld. Maar door het uitzonderlijk warme voorjaar lijkt nu de gele-bolletjes-fabriek wel ontploft. Het ziet gewoon overal geel van de paardenbloem! De bijen zijn blij met deze nectar-explosie, want verder zijn er nog niet zoveel bloemen om van te snoepen. http://www.foodlog.nl/artikel/ode-aan-de-paardenbloem/

Voor de mens is het een echte voorjaarsreiniger, deze Taraxacum officinale. Het 'officinale' betekent dat de plant al in de middeleeuwen gebruikt werd als geneeskrachtig kruid. Een officina is een ruimte in het klooster waar de monnik die zich bezig hield met geneeskunde zijn kruiden bereidde en bewaarde.

Paardenbloem is rijk aan bitterstoffen. Alle plantendelen zijn eetbaar, oogst het blad voor de bloei. (paardenbloem kent overigens twee bloeiperioden: nu, in april-mei en ook in september) De hele jonge bladeren snij je fijn door salade, volwassen bladeren verwerk je in een groene smoothie of in de roerbak. Ook de wortel is eetbaar, je kunt er bijvoorbeeld koffie van maken. De paardebloem heeft o.a. een ontgiftende werking, is goed voor lever en gal, werkt mild laxerend, zit vol met vitaminen en helpt tegen chronische pijnklachten, reuma, artritis en oog- en huidaandoeningen. Paardenbloem bevat vitamine A, B, C en D; calcium, natrium, kalium, silicium (voor nieuw weefsel), ijzer, mangaan, zwavel, inuline, looistoffen, glycoside (taraxine), etherische olie en xantophyl. http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/natuurgeneeswijze/108664-de-geneeskracht-van-paardenbloem.html

Zelf doe ik de blaadjes van de -liefst nog niet bloeiende- plant door de smoothie. Samen met citroenmelisse, munt, brandnetel en duizendblad krijg je zo een heel gezond drankje dat de natuurlijke reiniging van je organen ondersteunt, en ook je bloed verrijkt. Wat ook heerlijk is, is een siroop van de gele lintblaadjes van de bloem. Door de nectar in de bloem lijkt het wel honing, zo zacht en aromatisch smaakt het. Het kan ook met de hele bloem, maar dan wordt de siroop iets bitterder (en kruidiger) van smaak. Probeer het anders zelf uit en proef de verschillen!
Het rauwe, jonge blad en wat gele bloemblaadjes toevoegen aan de salade kan natuurlijk ook. 

Toen ik stage liep bij ECOlonie, stond er altijd paardenbloemhoning op tafel. Pas later begreep ik dat het eigenlijk geen honing was, maar een stroop en dus heel gemakkelijk zelf te maken! Het geheime recept van de paardenbloemstroop van ECOlonie. Doe vier handen vol paardenbloemen in een pan en overgiet deze met 1 liter koud water. Breng aan de kook, neem de pan van het vuur en laat dit een nacht staan. Giet de volgende dag alles door een zeef, laat alles goed uitlekken en pers de bloemen goed uit. Voeg een kilo ruwe rietsuiker en een halve citroen in schijfjes toe (indien bespoten, dan zonder schil). Roer alles goed door elkaar. Zet de pan zonder deksel op het vuur, gebruik de laagste vlam. Laat het water verdampen zonder te koken. Goed blijven roeren en opletten, want stroop brandt makkelijk aan. Laat de massa tussendoor een keer of twee afkoelen om te kijken of de stroop al dik genoeg is. Héérlijk op een boterham of pannenkoek, in de yoghurt of bij een toetje.

Siegurd legt met een filmpje uit hoe je de paardenbloem het best kunt ontdoen van de groene bloembodem: http://siegurd.nl/paardenbloem-jam

Meer recepten vind je op: http://plazilla.com/page/4295039989/het-gebruik-en-recepten-van-paardenbloem 

ps Paardenbloem is ook een paardenmiddel tegen puistjes. Beetje wit sap op het puistje, even laten inwerken, afspoelen en de volgende dag is je puistje verdwenen. Zo niet nog een dag herhalen.

Pluk 365 bloemen voor je siroop. Voor elke dag eentje...

 

Onkruid op tafel: Daslook

Vanaf eind februari begint het te kriebelen. Ik loop naar de tuin en kíjk de lichtgroene sprietjes zowat uit de grond. Er groeit al vanalles: speenkruid, brandnetel, dovenetel, maar ik zoek dat ene welriekende plantje dat mijn lentegevoel compleet maakt. Daslook, ook Allium ursinum genoemd. De soortnaam ursinum is afgeleid van Ursus (beer) en betekent " van de beren". De naam is ontstaan door het oude bijgeloof dat beren na hun winterslaap zich eerst aan deze plant tegoed deden.

Toen ik in de stad woonde en het hele groene gebeuren letterlijk nog wat ver van mijn bed was, liep ik wel eens door het Flevopark en daar kon het dan zo lekker ruiken. Een licht zoete uiengeur die het hele park leek te vullen. Wist ik veel dat de bodem van het hele park bedekt wordt door Daslook? Het plantje staat op de rode lijst, dus officieel mag je het niet plukken. Maar hoe erg kan het zijn om een paar bolletjes van de honderdduizenden uit te steken en die verder te laten groeien (noem het gerust 'woekeren' want daslook blijkt een snelle groeier) in mijn eigen achtertuin? Zo gezegd zo gedaan, met een licht knagend schuldgevoel, dat wel. En nu, twee jaar later wordt mijn eigen gazonnetje (onder de bomen, Daslook houdt van schaduw) zowat overgenomen door de Daslook. Ergens begrijp ik dus niet zo goed waarom dit zalige groentje op de rode lijst staat...

"Eet daslook in maart en in april prei, dan is men het hele jaar doktervrij." Wat blijkt? Tijdens de opleiding kruidengeneeskunde leer ik dat het ook een heel gezónd kruidje is. Lekker én gezond, wat wil een mens nog meer. In maart staat dus met vaste prik een potje daslookpesto op tafel. Tot het plantje in april gaat bloeien kun je de bladeren eten. Daarna zijn de bloemen heerlijk door de salade. Na de bloei laat ik de plant met rust. Ze is minder lekker, en mag dan zichzelf voeden, zodat ik er volgend jaar weer van kan genieten.

Ik ben niet de enige die verliefd is op Daslook. Hier http://liesjeinluilekkerland.blogspot.nl/2013/03/daslook.html vind je een recept voor Asperges met Daslook. En hier http://ecolonie.org/eco/nl/meewerken/projecten_en_ideen/plant_van_de_maand_daslook_-.php vind je een recept voor de daslookwijn van Maria Treben én een recept voor daslookpesto. 

Daslook wordt al  heel lang gewaardeerd als geneeskrachtig kruid. Het heeft bijna dezelfde eigenschappen als knoflook, maar het is nog geneeskrachtiger. De plant werd in 1608 door de Vlaamse botanicus Dodonaeus beschreven in zijn "Cruydenboeck”. Ook Maria Treben beschrijft de plant in het boek "Gezondheid uit de apotheek van God”. Daslook is zeer geschikt in een zuiveringskuur in het voorjaar -én helpt chronische huidziektes te bestrijden- door de bloedreinigende eigenschappen. Gebruik de bladeren vers omdat zij hun geneeskracht bij het drogen verliezen. Daslook bevordert de spijsvertering en kan verlichting geven bij een opgeblazen gevoel. Ook mensen met een hoge bloeddruk en verharding van de slagaderwand (sclerose) kunnen baat hebben bij daslook. Wormen verdwijnen na enige tijd door het gebruik van daslook. http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/gezonde-voeding/108279-de-geneeskracht-van-daslook.html

Hoe weet je nu dat je de juiste plant te pakken hebt, want uiterlijk lijkt Daslook wel wat op Lelietje van dalen en Herfststijlloos. Allereerst heb je de geur. Als je aan het versgeplukte blad ruikt, kun je niet om de uiengeur heen. Daarnaast het seizoen. Daslook kun je plukken in maart, de bloem in april. Lelietje van dalen vormt blad in april en bloeit in mei. Herfststijlloos pas in het najaar. Lelietje van dalen groeit duidelijk met meer bladeren vanuit een stengel, terwijl Daslook voor elk blad een dunne stengel heeft.

Vind je het toch spannend om zomaar een plant te plukken en op te eten? Volg dan de workshop 'Koken met onkruid' op 19 april op Boerderij Achtervennen in Ilpendam. Tijdens de workshop leer je minstens 20 eetbare planten kennen waarvan je dacht dat het onkruid was. Deze lenteworkshop staat in het teken van de voorjaarsreiniging. http://www.boerderijachtervennen.nl/#!workshops/c11nw

de eerste sprietjes komen boven begin maart

bloei begin april

de bloemen zijn eetbaar, je kunt er kruidenboter mee maken of een salade versieren

let op: bärlauch (daslook) lijkt op twee giftige planten: lelietje van dalen en herfststijlloos

Onkruid wieden

Mevrouw Onkruid heeft ook een tuin. Twee zelfs. En daarin staat onkruid. Nou is het woord 'onkruid' een heel subjectief begrip. Wat de een onkruid vindt, vindt de ander een mooie bloem, lekkere groente of geneeskrachtig kruid. Ik houd van eetbare planten, in de volksmond worden die groenten genoemd. En ik houd ook best van onkruid, zolang het maar eetbaar is. Vandaag scheen de zon en riepen de vogels me naar buiten om in de tuin te werken. Ik bedoel dan de tuin achter mijn huis die ongeveer tweehonderd vierkante meter groot is. Veengrond is het, dus rijk aan organische stof en water en dus ook rijk aan onkruid. Gratis-En-Voor-Niets-Planten! Ik kniel bij het onkruid en trek alles dat ik niet wil eruit. De eetbare planten gaan in een bakje, om straks een pesto van te maken. De niet-eetbare gaan op de composthoop.

In mijn bakje met eetbaar zitten na een paar uurtjes: veldkers, (waarover straks meer) brandnetel, munt en citroenmelisse. Verder is dankzij de zachte winter mijn rozemarijn nog blakend en ook de tijm staat nog mooi in blad (in tegenstelling tot de salie en de citroenverveine, ik denk wel dat ze weer zullen aangroeien, maar blad zit er nu niet meer aan). Goed wassen en daarna drogen met de sla-centrifuge. Samen met knoflook, walnoot, zonnebloemolie, zout en citroen maakt dit een smakelijke pesto.

Maar dan nog even over veldkers. Kleine Veldkers. Cardamine Hirsuta. Mijn hele tuin staat er vol mee, zelfs tussen de tegels doet het plantje het weelderig. Wat een groeikracht! Dat zal goed zijn voor de weerstand. Kleine veldkers is een vergeten groente, een wintergroente van vroeger. Het plantje is namelijk heel rijk aan vitamine C en kleine veldkers is de hele winter groen. Het lekkerst is hij eigenlijk nu in februari / begin maart, nog voor de bloei (kleine witte bloempjes). De hele plant is eetbaar en heeft een prettig zoete, mild peperige smaak. Je kunt veldkers verwerken in salade of pesto en het is een prima vervanger van haar zusje waterkers.

de tuin ziet er alweer een stuk beter uit. de kardoen is nog heel mooi gebleven door de zachte winter

dit is kleine veldkers. het plantje maakt bloemen (hier niet te zien) en daarna zaden die 'springen'

alle gevonden (on)kruiden in de pesto: brandnetel, veldkers, citroenmelisse, rozemarijn en tijm

dat maakt met olie, citroensap, zout, walnoten, zonnebloempitten, knoflook en wat blokjes augurk een heerlijke pesto