Eind oktober alweer!

De afgelopen weken heb ik bij Anne & Co telkens mijn tomatenoogst kunnen verkopen. 60 doosjes in totaal. Daar ben ik best trots op!

Daarnaast heb ik op de braderie tomaten verkocht, bij VOKOMOKUM en in een stalletje bij de weg. Daarmee komt de totale verkoop dit jaar op ongeveer 100 doosje tomaten. Ik heb kunnen oogsten in juli, augustus, september en oktober. Gemiddeld 20 kilo per maand.

Verder groeit hier in de schuur de stapel potjes met tomatenjam, tomatenchutney, tomatensoep, tomatensaus, tomaten op zoetzuur gestaag...

In de kas beginnen de planten een beetje ziek te worden. Het begon met zwarte vlieg, half oktober. Die is inmiddels uitgeraasd, nu komt de meeldauw. De meeldauw zat al veel eerder in de druiven en in september al in de courgettes die ik ook nog in de kas heb staan. Nu pas, eind november begint het wat in de tomaten te komen. En nog niet bij alle soorten. Sommige soorten zijn er blijkbaar gevoeliger voor dan anderen. Alleen het blad wordt wit, vruchten hebben er nog geen last van. Ik merk wel dat het helpt om de planten te snoeien zodat ze zoveel mogelijk licht en lucht kunnen ontvangen. En nog helemaal geen phytoftora!

de tomatenplanten groeien grenzeloos. hier in een grote boog langs het plafond. de kunst is de plant open te houden.

de gele kerstomaatjes vertonen als eerste de kenmerkende witte vlekken: meeldauw

de planten blijven groeien en blijven tomaten maken. zouden deze allemaal nog rijpen?

In november zal ik een overzicht geven van alle tomatensoorten en hun eigenschappen. Ik heb van alle soorten tomaten zaad verzameld zodat ik mijn zaden met anderen kan ruilen. Hieronder laat ik zien hoe je het zaad van tomaten het best kunt oogsten en bewaren.

dan spoel je de zaadjes in een kommetje met water. het vuil blijft drijven en de zaadjes zijn zwaar en liggen op de bodem. zo maak je de zaadjes schoon van het glibberige spul dat eromheen zit. dan laat je de zaadjes goed drogen op een schoteltje

wanneer de zaadjes helemaal schoon en droog zijn, doe je ze in een zakje. ik gebruik ziplock zakjes, maar een papieren zakje is eigenlijk beter. (pergamijn zakjes bijvoorbeeld, of vouw zelf zakjes van oud papier)

Oerwoud van tomaten

Als ik terugkijk naar de foto's van de kas in mei, kan ik me niet meer voorstellen dat het zo kaal en leeg was. Elke keer wanneer ik nu in de kas kom, straalt me een zee van groen met rode stippen en een berg warmte tegemoet :) Wat een feest! Het is nog steeds volop oogsttijd en ik oogst de laatste weken zeker 20 kilo tomaten per week. Inmiddels staat mijn schuur vol potjes met chutney, jam, tomaten op zoetzuur, op zout en tomatensaus met basilicum. De buren hebben hun buik letterlijk vol van mijn tomaatjes. Morgen mag ik een klein tomatenhoekje inrichten bij Anne & Co. Spannend of de Ilpendammers mijn 'gekke' tomaten zullen kopen!
In de nu volgende berichten stel ik jullie al mijn soorten tomaten en tomaatjes voor.

ruim drie meter hoog

groen met rode stippen en huppelboerin met gieter

Sweet Kitty groeit in mooie trossen

de oogst: dertig verschillende soorten en maten

Tomatenfeest!

Het is alweer een tijdje geleden, maar ik vind het toch te leuk om onvermeld te laten. Op zaterdag 9 augustus was het tijd voor een tomatenfeestje, om de oogst te vieren. 

Met een klein groepje tomatenliefhebbers reden we naar de kas. Daar werden alle tomaten uitgebreid geproefd en vergeleken. Daarna gaan we oogsten. Alle rijpe tomaten mogen mee in de zak. We nemen ook een aantal soorten basilicum mee: paars, citroen, kaneel en genovese. Weer terug naar de schuur, waar verse kruidenthee en scones met room en tomatenjam op ons staan te wachten. Ellen, het culinair talent van Boerderij Achtervennen, heeft de jam gemaakt van tomaten uit de kas. Een gele jam die doet denken aan zachte abrikoosjes en een rode met een volle zoete tomatensmaak. Heerlijk!

We lopen een rondje door de tuin waar we kruid en onkruid, bloem en blad bespreken, proeven en plukken om mee te koken. Vier soorten munt, hondsdraf, paardenbloem en zevenblad. Maar ook salie, lavendel, dillezaad, kleine pimpernel, rozemarijn, citroenmelisse en brandnetel. Eetbare bloemen van marjolein, munt, borage, oostindische kers, goudsbloem, madelief en malva.

Er komen recepten op tafel, recepten waarin tomaat de hoofdrol speelt. Gazpacho, ketchup, chutney, peperonata, salsa, tomatentaartjes en lasagna. Ieder kiest z’n eigen favoriet. Een uurlang wordt er gesneden, gemengd, geprutteld, geproefd en geroerd. Sommige gerechten verdwijnen in de oven en komen er bruingebrand en heerlijk geurend weer uit. We maken met een speciale handbediende machine pasta van courgette, plakken voor de lasagna en slierten als tagliatella.

Als iedereen klaar is, zetten we alles op tafel en kan het feestmaal beginnen. Een tafel vol lekkers met tomaat en onkruid, maar ook basilicum, courgette en paprika. Lokaal en vers geoogst. Ik had me geen beter tomatenfeest kunnen wensen.

yellow lemon, gele tomaat in de vorm van een citroen

purple russian, grote paarse vlezige romatomaat

onkruiden en eetbare bloemen uit de tuin voor in de salade

lasagna van tomaat en courgette met tomatensaus

martinel maakt tomatentaartjes

er wordt een uur lang heel hard gewerkt...

tot we uiteindelijk samen van alle gerechten kunnen smullen!

Hondsdagen

Het is zomer in Nederland, en hoe! Tijd om te oogsten. We zitten middenin de zogenaamde 'hondsdagen'. De hondsdagen duren van ongeveer 20 juli tot 20 augustus. De naam is gerelateerd aan het sterrenbeeld Grote Hond. De heldere ster Sirius van dat sterrenbeeld komt dan gelijk met de Zon op, en is dan niet te zien. In Nederland en België is deze periode gemiddeld de warmste van het jaar. Goed groeiweer!
Tijdens de hondsdagen bederven eten en drinken sneller dan in de rest van het jaar. Vroeger had men, omdat er nog geen koelkasten of diepvriezers waren, meer moeite om etenswaar goed te houden.
Bij ons krijgt de oogst geen kans om te bederven. We eten alles lekker op!

En als ik groentjes overhoud verkoop ik ze bij Anne & Co, bij VOKOMOKUM of geef ik ze aan de buren :)

Salade van eigen sla, dillebloemen, kappertjes, gesnipperde oostindische kers en... tomaatjes

De oogst begint met de kleine soorten tomaten, die zijn het eerste rijp. We kunnen de oogst nog nét op.

Salade met gegrilde courgette, paprikaringen, dillebloemen, tomaatjes, blauwe en witte borage

De basilicum groeit goed. Voor de tweede keer heb ik alle toppen gesnoeid. Een hele berg blaadjes!

Daarvan maak ik een pesto, die ik door de pasta roer. salade met tomaat, paarse basilicum en oostindische kers bloemen.

Mijn winkeltje bij VOKOMOKUM. Alles verkocht!

Just another day at the office...

Ha! Maar goed dat ik die computerbaan opzij geschoven heb! Kijk nou, een gemiddeld dagje. Te mooi voor woorden, toch?

Ik arriveer op de fiets, de deur staat eigenlijk altijd open voor extra ventilatie

Bij binnenkomst word ik welkom geheten door de welriekende pronkerwt (lathirus odoratus)

Mijn bureau, koffie met koekjes staan al klaar

Galina, oranje-gele kerstomaat. Heerlijk zoet! (over het algemeen rijpen de kleine tomatensoorten het eerst)

Olijftomaat, rode ronde mini tomaat (3-4 cm)

Dit is nog een verrassing, wat voor kleur het zal worden...

Tegucitgalpa, roma tomaat met extra lange vorm. Rood (als ie rijp is)

Paarse ronde tomaat. Heel benieuwd hoe deze er volrijp uitziet!

Golden Egg, gele roma. Om gele tomatensoep mee te maken!

Komkommer, dacht ik. Het blijkt een augurk te zijn. Die niet zelf bestuift. Met ongeveer 50 bloemetjes per plant, zag ik dat kwa bestuiving niet zitten, dus heb ik 18 van de 20 planten opgeruimd en er basilicum gezaaid. Maar toen...

...ontdekten de bijen de kas. Vooral enthousiast over de OostIndische kers, maar ook niet te beroerd om de bloemen van de peper, aubergine, tomaat, courgette en ...de augurk te bezoeken. Lang leve de BIJ!

Wat een fijne hulp! Dus inene een flinke oogst augurken... wat zal ik daar nou mee doen?

Mijn 'loon' voor vandaag. Groene peper, iemand?

En de bonus? De Bougainvillea is gaan bloeien!

Bougainvillea BLIJ, meisje BLIJ  :)

Basilicum

De naam basilicum is terug te voeren op het Oudgrieks, waar 'Basileus' koning betekent, de koning der kruiden, althans wat mij betreft. Geen enkele andere plant is tegelijk zo verfijnd en teer, zo gevoelig en kwetsbaar.  En geen enkele andere plant geeft zoveel terug voor een zorgzame behandeling. Naast smakelijk is de plant ook gezond. Levert verscheidene vitaminen en mineralen en helpt tegen verkoudheid, straling en neutraliseert vrije radicalen. In India en Afrika, waar de plant van nature voorkomt wordt sinds lang thee gedronken van Basilicum om verkoudheid te voorkomen.
Hier kun je meer lezen over bascilicum.

De plant houdt dus van warmte. Zon. En die heb ik volop in mijn kas :) Ik heb een tiental soorten basilicum gezaaid. Gister heb ik de lemonbasil, nutmegbasil, basil genovese en purple basil gesnoeid. oftewel: geoogst. (ik top de planten zodat ze niet gaan bloeien en meer in de breedte gaan groeien)

vlnr de toppen van de kruidnagelbasilicum, paarse basilicum en citroenbasilicum.als je de plant topt, groeit hij breder uit en zal hij minder snel gaan bloeien.

Basilicum is maar kort houdbaar, want kwetsbaar. Dus heb ik er meteen pesto van gemaakt. Met 50 ml olie, halve theelepel zout, drupje citroensap, 6 cashewnoten, een el zonnebloempitten en een el pompoenpitten. (ja, inderdaad, geen kaas en geen knoflook, probeer maar eens, dit is een heel mooie sobere pesto die werkelijk naar basilicum smaakt ;) )

De paarse basilicum levert helaas een donkergroene pesto op. De limoenbasilicum is lekker fris. De kruidnagelbasilicum is lekker kruidig. Ook maakte ik een bloemenboter met alle eetbare kruiden en bloemen die ik maar in mijn tuin kon vinden.

Pesto is lekker op brood, met kaas en tomaten. Of bij de spagetti. mmmmmm!

Pesto met geraspte kaas en olijftomaatjes. De eerste tomaatjes uit de kas!

Spagetti met courgettesaus (lichtgroen), pesto (donkergroen) ei en gesnipperd basilicumblad, geraspte blauwe kaas.

Krullende koppen en onbevruchte augurken

De tomaten groeien gestaag. De meeste planten zijn hoger dan 2 meter! Ik ben niet zo'n planner en je zou zeggen dat mij dit heel ongeschikt maakt als tuinder, die doorgaans de hele winter in de weer is met teeltplannen en wisselschema's. De tomaten zijn dus vrij organisch en vooral op zicht geplant. Dat wil zeggen dat er een rode naast een gele staat, naast een paarse, naast een met kleine vruchten, een met lange vruchten, naast een grote vleestomaat ect. Zodat straks, als er rijpe tomaten hangen (vanaf augustus heb ik begrepen) het een mooi kleurrijk schouwspel zal opleveren. Het betekent ook dat er dus nu op wel vijf plekken in de kas 'micheal pollan' tomaten hangen. Ga die maar eens vinden als je ze zoekt.

als elk bloemetje van deze plant een tomaat wordt is de oogst veelbelovend! bijzonder om te zien dat elke tomatensoort een andere groeiwijze heeft en op een andere manier (en in ander hoeveelheid) vrucht zet.

Maar goed. Dit jaar is bedoeld om te leren, niet zozeer om een winstgevend bedrijf te hebben. En een belangrijk ding heb ik geleerd: ik geniet er enorm van om samen met mijn tomatenplanten in de kas te zijn. Hele dagen vliegen voorbij. Dieven, onkruid wieden, water geven, verpotten, planten, draad ophangen, tomaten indraaien. Ik vind het allemaal even leuk. En er groeien niet alleen tomaten, maar ook paprika's, pepers, nieuw-zeelandse spinazie, courgettes, druiven, kersen, selderij, kikkererwten, paarse sugarsnaps, aubergines en meloenen in de kas.

En komkommers. Dacht ik... Ik heb zaad gebruikt van een enorme komkommer die vorig jaar in mijn moestuin aan een plant bleek te zitten toen ik de pompoenplanten ging ruimen. "Oja, komkommerplantje gekregen van de buurvrouw..." Die zaadjes zijn nu torenhoge planten met een enorme groeikracht. Ik dacht dus dat het een komkommer was, maar het blijkt een soort augurk te zijn. Twintig planten heb ik. Inmiddels zo'n 3 meter hoog. Vol kleine gele bloemetjes, mannelijk en vrouwelijk. Nog maar twee vruchten geplukt, handgroot, de rest blijft klein en valt van de plant. Alsof ze niet bevrucht zijn. Vandaag heb ik, zoals bij de courgette, het hart van de mannelijke bloem tegen het hart van de vrouwelijke bloem gedrukt. Ik ben benieuwd of dit meer vruchten zal opleveren. Toch zit ik niet echt te wachten op kilo's augurken. Dan heb ik liever bascilicum! Wel tien soorten gezaaid, maar nog steeds in kweekpotjes, want geen ruimte in de kas. De augurken moeten dus plaats maken...

vier augurkenplanten geruimd. de bascilicum erin (vooraan genovese en achteraan kruidnagelbascilicum) en zo krijgen de paprikaplanten (links) ook wat meer lucht.

ali bianco, cristal pepper groeit snel. de eerste vruchten heb ik al kunnen oogsten.

Vruchten van de gele paprika. In onrijpe toestand zijn alle paprika's groen.

De kleine tomatensoorten rijpen het eerst. Dit vrolijke kerstomaatje steek ik morgen in mijn mond :)

Vandaag bedacht ik mij dat ik met een handvol zaadjes begonnen ben. In maart. En dat is nu tweehonderd vierkante meter vol planten geworden. Een zee van groen! Ik ben benieuwd hoeveel kilo groente die handvol zaad uiteindelijk op zal leveren.

In de kas zag ik vorige week de toppen van de tomaten omkrullen. Ojee, de eerste 'ziekte' van de plant? Op internet las ik gelukkig dat dit in de opkweek van tomaten vaker voorkomt. Wanneer de plant veel groei-energie heeft, maar die energie nog niet kwijt kan in de vrucht, wil het blad in de kop gaan krullen. De plant groeit hier als het ware overheen en het gaat vanzelf over wanneer de plant vruchten maakt. Wat extra water geven kán helpen. Heb ik natuurlijk meteen gedaan en het lijkt inderdaad wel te helpen. Pffft. lang leve internet. Over die krullende koppen hoef ik in ieder geval niet wakker te liggen.