Just another day at the office...

Ha! Maar goed dat ik die computerbaan opzij geschoven heb! Kijk nou, een gemiddeld dagje. Te mooi voor woorden, toch?

Ik arriveer op de fiets, de deur staat eigenlijk altijd open voor extra ventilatie

Bij binnenkomst word ik welkom geheten door de welriekende pronkerwt (lathirus odoratus)

Mijn bureau, koffie met koekjes staan al klaar

Galina, oranje-gele kerstomaat. Heerlijk zoet! (over het algemeen rijpen de kleine tomatensoorten het eerst)

Olijftomaat, rode ronde mini tomaat (3-4 cm)

Dit is nog een verrassing, wat voor kleur het zal worden...

Tegucitgalpa, roma tomaat met extra lange vorm. Rood (als ie rijp is)

Paarse ronde tomaat. Heel benieuwd hoe deze er volrijp uitziet!

Golden Egg, gele roma. Om gele tomatensoep mee te maken!

Komkommer, dacht ik. Het blijkt een augurk te zijn. Die niet zelf bestuift. Met ongeveer 50 bloemetjes per plant, zag ik dat kwa bestuiving niet zitten, dus heb ik 18 van de 20 planten opgeruimd en er basilicum gezaaid. Maar toen...

...ontdekten de bijen de kas. Vooral enthousiast over de OostIndische kers, maar ook niet te beroerd om de bloemen van de peper, aubergine, tomaat, courgette en ...de augurk te bezoeken. Lang leve de BIJ!

Wat een fijne hulp! Dus inene een flinke oogst augurken... wat zal ik daar nou mee doen?

Mijn 'loon' voor vandaag. Groene peper, iemand?

En de bonus? De Bougainvillea is gaan bloeien!

Bougainvillea BLIJ, meisje BLIJ  :)

Basilicum

De naam basilicum is terug te voeren op het Oudgrieks, waar 'Basileus' koning betekent, de koning der kruiden, althans wat mij betreft. Geen enkele andere plant is tegelijk zo verfijnd en teer, zo gevoelig en kwetsbaar.  En geen enkele andere plant geeft zoveel terug voor een zorgzame behandeling. Naast smakelijk is de plant ook gezond. Levert verscheidene vitaminen en mineralen en helpt tegen verkoudheid, straling en neutraliseert vrije radicalen. In India en Afrika, waar de plant van nature voorkomt wordt sinds lang thee gedronken van Basilicum om verkoudheid te voorkomen.
Hier kun je meer lezen over bascilicum.

De plant houdt dus van warmte. Zon. En die heb ik volop in mijn kas :) Ik heb een tiental soorten basilicum gezaaid. Gister heb ik de lemonbasil, nutmegbasil, basil genovese en purple basil gesnoeid. oftewel: geoogst. (ik top de planten zodat ze niet gaan bloeien en meer in de breedte gaan groeien)

vlnr de toppen van de kruidnagelbasilicum, paarse basilicum en citroenbasilicum.als je de plant topt, groeit hij breder uit en zal hij minder snel gaan bloeien.

Basilicum is maar kort houdbaar, want kwetsbaar. Dus heb ik er meteen pesto van gemaakt. Met 50 ml olie, halve theelepel zout, drupje citroensap, 6 cashewnoten, een el zonnebloempitten en een el pompoenpitten. (ja, inderdaad, geen kaas en geen knoflook, probeer maar eens, dit is een heel mooie sobere pesto die werkelijk naar basilicum smaakt ;) )

De paarse basilicum levert helaas een donkergroene pesto op. De limoenbasilicum is lekker fris. De kruidnagelbasilicum is lekker kruidig. Ook maakte ik een bloemenboter met alle eetbare kruiden en bloemen die ik maar in mijn tuin kon vinden.

Pesto is lekker op brood, met kaas en tomaten. Of bij de spagetti. mmmmmm!

Pesto met geraspte kaas en olijftomaatjes. De eerste tomaatjes uit de kas!

Spagetti met courgettesaus (lichtgroen), pesto (donkergroen) ei en gesnipperd basilicumblad, geraspte blauwe kaas.

Krullende koppen en onbevruchte augurken

De tomaten groeien gestaag. De meeste planten zijn hoger dan 2 meter! Ik ben niet zo'n planner en je zou zeggen dat mij dit heel ongeschikt maakt als tuinder, die doorgaans de hele winter in de weer is met teeltplannen en wisselschema's. De tomaten zijn dus vrij organisch en vooral op zicht geplant. Dat wil zeggen dat er een rode naast een gele staat, naast een paarse, naast een met kleine vruchten, een met lange vruchten, naast een grote vleestomaat ect. Zodat straks, als er rijpe tomaten hangen (vanaf augustus heb ik begrepen) het een mooi kleurrijk schouwspel zal opleveren. Het betekent ook dat er dus nu op wel vijf plekken in de kas 'micheal pollan' tomaten hangen. Ga die maar eens vinden als je ze zoekt.

als elk bloemetje van deze plant een tomaat wordt is de oogst veelbelovend! bijzonder om te zien dat elke tomatensoort een andere groeiwijze heeft en op een andere manier (en in ander hoeveelheid) vrucht zet.

Maar goed. Dit jaar is bedoeld om te leren, niet zozeer om een winstgevend bedrijf te hebben. En een belangrijk ding heb ik geleerd: ik geniet er enorm van om samen met mijn tomatenplanten in de kas te zijn. Hele dagen vliegen voorbij. Dieven, onkruid wieden, water geven, verpotten, planten, draad ophangen, tomaten indraaien. Ik vind het allemaal even leuk. En er groeien niet alleen tomaten, maar ook paprika's, pepers, nieuw-zeelandse spinazie, courgettes, druiven, kersen, selderij, kikkererwten, paarse sugarsnaps, aubergines en meloenen in de kas.

En komkommers. Dacht ik... Ik heb zaad gebruikt van een enorme komkommer die vorig jaar in mijn moestuin aan een plant bleek te zitten toen ik de pompoenplanten ging ruimen. "Oja, komkommerplantje gekregen van de buurvrouw..." Die zaadjes zijn nu torenhoge planten met een enorme groeikracht. Ik dacht dus dat het een komkommer was, maar het blijkt een soort augurk te zijn. Twintig planten heb ik. Inmiddels zo'n 3 meter hoog. Vol kleine gele bloemetjes, mannelijk en vrouwelijk. Nog maar twee vruchten geplukt, handgroot, de rest blijft klein en valt van de plant. Alsof ze niet bevrucht zijn. Vandaag heb ik, zoals bij de courgette, het hart van de mannelijke bloem tegen het hart van de vrouwelijke bloem gedrukt. Ik ben benieuwd of dit meer vruchten zal opleveren. Toch zit ik niet echt te wachten op kilo's augurken. Dan heb ik liever bascilicum! Wel tien soorten gezaaid, maar nog steeds in kweekpotjes, want geen ruimte in de kas. De augurken moeten dus plaats maken...

vier augurkenplanten geruimd. de bascilicum erin (vooraan genovese en achteraan kruidnagelbascilicum) en zo krijgen de paprikaplanten (links) ook wat meer lucht.

ali bianco, cristal pepper groeit snel. de eerste vruchten heb ik al kunnen oogsten.

Vruchten van de gele paprika. In onrijpe toestand zijn alle paprika's groen.

De kleine tomatensoorten rijpen het eerst. Dit vrolijke kerstomaatje steek ik morgen in mijn mond :)

Vandaag bedacht ik mij dat ik met een handvol zaadjes begonnen ben. In maart. En dat is nu tweehonderd vierkante meter vol planten geworden. Een zee van groen! Ik ben benieuwd hoeveel kilo groente die handvol zaad uiteindelijk op zal leveren.

In de kas zag ik vorige week de toppen van de tomaten omkrullen. Ojee, de eerste 'ziekte' van de plant? Op internet las ik gelukkig dat dit in de opkweek van tomaten vaker voorkomt. Wanneer de plant veel groei-energie heeft, maar die energie nog niet kwijt kan in de vrucht, wil het blad in de kop gaan krullen. De plant groeit hier als het ware overheen en het gaat vanzelf over wanneer de plant vruchten maakt. Wat extra water geven kán helpen. Heb ik natuurlijk meteen gedaan en het lijkt inderdaad wel te helpen. Pffft. lang leve internet. Over die krullende koppen hoef ik in ieder geval niet wakker te liggen.

Tomaten en water

Het nadeel van een kas is dat het er nooit regent. Je zult dus zelf de beregening moeten regelen. In een kleine kas zwaai je 5 minuten met de gieter en klaar. In een kas van 200 vierkante meter ben je daar wat langer mee bezig. Je bent maar zo een uur verder, wanneer je met een gieter werkt. Maar eigenlijk is dat natuurlijk onhandig, een gieter op die schaal. Toch geef ik al ruim een maand op die manier water aan de planten. Het zit namelijk zo: ik heb geen aansluiting op de waterleiding en dus geen kraan. De planten krijgen regenwater die ik opvang in een watertank van 1000 liter. De tank staat een meter hoog en heeft een grote opening die niet automatisch op een waterslang past. Dat heb ik dus ook nog niet geprobeerd, want ik betwijfel of die meter hoogte genoeg waterdruk op zal leveren om te sproeien. Bovendien is dan mijn tank snel leeg.

Waterslang die naar de sloot loopt achter de dijk.
Omdat het waterniveau van de sloot hoger ligt dan de kas kan ik het water 'hevelen'

Gelukkig ligt de kas in een polder en loopt vlak langs de kas een kleine sloot die ruim een meter hoger ligt dan de kas. Ook niet veel waterdruk dus, maar met een slang in de sloot kan ik een hevel maken en stroomt het water zo de kas in. Als ik er niet ben, sluit ik de slang aan op een druppelslang, die ik goedkoop bij de Lidl kocht. Ben ik er wel, dan vul ik mijn gieter met het slootwater uit de slang. Dat is levend en schoon water en bovendien gaat mijn 1000 litertank zo veel langer mee. De waterdruk is te laag gebleken om de druppelslang te laten werken. Helaas. Ik zal een waterslang met grotere diameter moeten kopen en voor elke druppelslang die ik heb (vier) een aparte slang naar de sloot moeten leggen. Een andere optie is een vuilwater pompje kopen, die levert waarschijnlijk wel genoeg druk. Ik heb nog  geen tijd gehad om dat uit te zoeken, er is elke dag zoveel te doen! En nog krijg ik niet alles gedaan. Gelukkig is er telkens weer een volgende dag.

Even in vogelvlucht de ontwikkelingen in de kas, want er is in een maand tijd heel veel gebeurd.

10 mei, kas is nog leeg. alleen de kers bloeit, de druif is nog kaal.

4 juni. alle tomatenplanten zijn geplant ook de komkommers en ik spit het laatste stuk waar de meloenen komen en aubergines

18 juni. de druif is enorm gegroeid. de tomaten en courgette ook!

18 juni. courgette, tomaat, druif. alle planten zetten vrucht. de meeste tomaten zijn rond de 1.50-2.00 meter hoog.

18 juni. komkommer, meloen, aubergine, paprika, tomaat en peper. bij het raam tomaat in potten.

Onkruid op tafel: Vlierbloesem

Overal zie je nu (half mei tot half juni) die zoetgeurende vrolijke witte schermen en straks, in augustus en september de dieprode bessen. Van deze boom heb je dus dubbel plezier! (realiseer je wel dat wanneer je alle bloesem uit een boom plukt, je daar in augustus geen bessen zult vinden ;) Bovendien is het een boom die een rol speelt in sprookjes en bijgeloof, bijvoorbeeld het sprookje van vrouw Holle. Vroeger werd de Vlier bij elk huis geplant om de boze geesten te weren, ook houdt een vlier vliegen op afstand en zorgt hij ervoor dat het vee gezond blijft en de melk niet zuur wordt.

De vlier is geneeskrachtig. De Romeinen en Grieken gebruikten de Vlier al als 'een volledige medicijnkast', en ook nu nog kent de vlier veel toepassingen: de bladeren worden gebruikt bij kneuzingen, verstuikingen, wonden en winterhanden. De bloesems zijn waardevol in de behandeling van verkoudheid, griep en bij allerlei aandoeningen van de bovenste luchtwegen. Vlierbessen en vlierbloesem hebben ongeveer dezelfde werking en ze komen bovendien van pas bij reumatische klachten.

Pluk de vlierbloesem bij windstil, droog weer. Zoek de schermen uit die helemaal open zijn en mooi wit met een beetje gelige waas erover. Dat is het stuifmeel en juist het stuifmeel heeft veel smaak, was de vlierbloesem dus niet, maar pluk op een schone plek boven heuphoogte. Wanneer je beignets wil maken kun je de steel van het bloemscherm gebruiken als handvat en zo het scherm makkelijker door het beslag te halen. Wil je taart, siroop, gelei of champagne maken dan is het beter alleen de bloemen te gebruiken. Het groen van de plant smaakt vies en is licht giftig. Wanneer je de geplukte schermen eerst een dagje laat verwelken (dat gaat het beste in een plastic zak) zul je merken dat de bloemen heel gemakkelijk loslaten van de steeltjes.

Er zijn twee soorten vlier. De gewone vlier (sambuca nigra) en de bergvlier (sambuca racemosa). De bergvlier is giftig. Bessen, blad, bast, dus: alles. Eigenlijk lijken ze niet erg op elkaar. Het bloemscherm van de vlier is een plat scherm met alle bloemmetjes ongeveer op dezelfde hoogte. Dat van bergvlier is een rommelig bolletje. De bessen van gewone vlier zijn diep paars, bijna zwart, die van de bergvlier rood. Gewone vlier wordt wel 5 meter hoog, bergvlier niet hoger dan 2 meter. Bovendien bloeit de bergvlier veel later dan de gewone vlier.

Hier vind je een goed recept voor vlierbloesemchampagne.
En hier een lekker recept voor vlierbloesemsiroop.
Hier een leuk recept voor vlierbloesembeignets.

Dit is ook een bijzonder recept, Vlierbloesemkrullen, gevonden op Sudderpotje.nl

je kunt vlierbloesem ook in de salade gebruiken

en als toetje...

vlierbloesem-rabarber taart!

Hoe gaat het met de kas?

Ik heb in de kas, in de moestuin en in de achtertuin een grondonderzoek gedaan. De grondsoort is veen met in de achtertuin het meeste zand, daarna de moestuin en daarna de kas (vrijwel geen zand). In de moestuin en achtertuin is veel bodemleven te zien, in de kas zowat niets. De hoeveelheid organische stof is overal te weinig. In de kas is de hoeveelheid voeding in de bodem het kleinst. De grond is daar ook het zuurst. Ik besluit dat de kas een grote lading biologische mest kan gebruiken en gelukkig heeft Sjaak van Boerderij Achtervennen nog een bergje voor me liggen. Ik haal het op met de fiets en mijn kar.

ik rijd drie dagen met de fiets heen en weer. elke dag een paar uurtjes. dan blijft het leuk :)

Zodra ik de mest in de kas kieper ruikt het er naar 'kas'. Net alsof er leven in de kas is teruggekomen. Ik heb geleerd dat je kalk en mest niet gelijktijdig op het land kunt brengen. Dan werken ze elkaar tegen. Dus laat ik de kalk maar even zitten. Ik vind de mest op dit moment belangrijker, omdat het ook het bodemleven een impuls kan geven.

 

de kas is zo groot dat mijn enorme mestberg een paar luttele brokjes lijken

De grond van de kas is heel droog, er is dus geen bodemleven en ook vrijwel geen onkruid. Het enige dat er heel goed groeit is Nieuw Zeelandse spinazie. Ik heb nog geen beregening-systeem dus begiet ik wanneer ik er ben de hele kas met mijn groene gietertje.

ik spit de mest onder de grond en verdeel het grote vak in drie. in het midden plant ik 5 soorten courgette

9 mei, de courgettes groeien goed en de druif is ook een flink stuk gegroeid

als test om te kijken of en hoe dingen groeien heb ik in maart deze ramanas gezaaid. terwijl in de moestuin alles wat ik zaai wordt opgegeten door de slakken, heb ik in de kas helemaal geen last van slakken of andere vraatzuchtige beesten.

Zongezaaide tomaten deel 2

En hoe gaat het ondertussen met de in maart zongezaaide tomaten?
Na het zaaien van 25 soorten in bakjes komen de soorten ongeveer gelijk op. Micheal Pollan (hele mooie hartvormige soort met geelgroene strepen) komt lastig op. Alle gele en witte soorten lijken wat minder makkelijk te kiemen en groeien. Olijftomaat doet het erg goed. Ik zal later een overzicht geven van de hoeveelheid planten die gezond groot zijn geworden tov het zaaien.

Ik heb van iedere soort ongeveer 12 zaden gezaaid. In een gekochte (biologische) bascilicumplant die ook in de schuur stond zat luis, toen ik erachter kwam heb ik meteen pesto van de plant gemaakt, maar toch heb ik gedurende de hele groei van de planten elke dag de luizen doodgewreven op de plant en zichtbaar aangetaste planten verwijderd. Ik heb ook nog een aantal lieveheersbeestjes op de planten gezet, maar ik had niet het idee dat dat veel geholpen heeft. Daaraan heb ik een aantal (het viel me mee hoeveel, ik denk 10%, dus 20 op de 200 planten ongeveer) planten verloren. Maar hee, er kan zoveel gebeuren, en eerlijk gezegd viel het me op hoe mooi de tomatenplanten er op een gegeven moment 'doorheen' groeien en geen last meer hebben van de luis. Bij jonge tomatenplanten gaat de luis bij de overgang van de grond naar de steel zitten. Daar verzwakt de plant, komt een knik of een verdunning en uiteindelijk breekt de plant op die plek heel gemakkelijk.

Ik vond dat opvallend, want ik ken luis eigenlijk alleen maar in de toppen van planten. De luis was groen van kleur. Die in de top (ik heb toevallig gister een spruit-plant verwijderd met alle toppen vol luis) is grijzer van kleur.

9-4 in de schuur voor het raam is het lekker warm en zonnig, de tomaten groeien goed

11-4 de tomaten groeien uit hun zaaibakjes. verspenen dus

eerst alle bakjes afwassen in een warm sopje

dan krijgt iedere tomatenplant een eigen bakje

23-4 de tomaten hebben het naar hun zin: lekker warm en genoeg licht. ze groeien als... tomaten

9-5 de tomaten groeien uit hun potjes. of heb ik te vroeg gezaaid? eigenlijk is het beter te wachten met uitplanten tot na ijsheiligen, maar ik besluit de planten te steunen met een bamboestok en vervolgens naar de kas te brengen om daar te acclimatiseren. 17 mei (vruchtdag) zal ik ze in de volle grond zetten. de planten zijn stevig en zien er goed uit.

Onkruid op tafel: Japanse duizendknoop

De plaag van menig tuinier en gemeentelijke plantsoenendienst, de Japanse duizendknoop, is een bron van resveratrol. Een goedje dat ervoor zorgt dat het lichaam minder calorieën opneemt en het schijnt ook goed voor het hart te zijn en kanker te voorkomen.

Ook in rode wijn zit resveratrol - net als in pinda's, moerbeien en druiven.

De scheuten van de Japanse duizendknoop zijn goed eetbaar. Oogst ze tussen de 15 en 20 centimeter. De iets dikkere schillen. De smaak is, zeggen ze, beter dan rabarber. Het kan worden gekookt, gestoomd en verwerkt in jams en marmelades, als groente worden gegeten enzovoorts. Het is eigenlijk een behoorlijk gezonde groente, met veel vitamine A en mineralen. En resveratrol.

Ik heb er een crumble van gebakken en die was erg lekker. Het smaakt echt naar rabarber, fris zuur. Het enige nadeel tov rabarber is, dat de schil hard blijft bij koken. De stengel is hol, dus als je de duizendknoop schilt, blijft er heel weinig -soms niets- over. Dat vind ik het enige nadeel van de duizendknoop. Verder is het een geweldig mooie plant en prima groente. De volgende keer ga ik het met een roerzeef proberen.

oogst de jonge scheuten

verwijder blad

en snijd in korte stukjes

meng met frambozen (deze komen uit de vriezer)

en leg er een crumble deeg bovenop. heerlijk!

sommige mensen vinden japanse duivelsknoop een duivels plantje